Hoe een overprikkeld brein je gedachtes (donker) kan kleuren
Als jij het niet meer weet
in het donker van je hoofd
ze laten weinig heel
van waar je in gelooft
Je bent niet alleen
Hou me vast - De Dijk
Wist je dat een overprikkeld brein je gedachtes en gevoelens kan kleuren? Het kan dan best donker, negatief en somber worden. Waarschijnlijk kun je zelf nog beter omschrijven wat het met je doet. Dat kan best intens zijn. Zeker als je niet goed weet waardoor het komt.
Vroeger wist ik niet van het bestaan van overprikkeling (en onderprikkeling). Laat staan dat het een behoorlijke invloed kan hebben op je gemoed.
Wel merkte ik als HSP (en HSS’er) dat mijn gemoed intens kon zijn en ook intens kon schommelen. Daarom dacht ik vaker: is er iets mis met mij? Heb ik een stemmingsstoornis? Een depressie? Of ben ik manisch? Want: ik ervaarde periodes van veel enthousiasme, energie en alles geven én donkere dalperiodes met enorme vermoeidheid en 'op' zijn.
Nu zie ik in dit proces vooral hoogsensitiviteit, overprikkeling en onderprikkeling en het niet weten hoe daarmee om te gaan.
Dat even terzijde, terug naar overprikkeling:
HSP en overprikkeling
Bij overprikkeling is er eigenlijk sprake van een disbalans. Er is te veel informatie te verwerken en te weinig ruimte om dat te doen. Als HSP kun je in sommige gevallen gevoeliger zijn voor overprikkeling en sneller overprikkeld raken.
Die gevoeligheid heeft te maken met het feit dat je biologisch gezien wat anders bent opgebouwd dan een niet-HSP. Je HSP brein verwerkt informatie (prikkels dus) namelijk diepgaand en grondig. Zo zie je bij een HSP meer breinactiviteit en pik je ook meer subtiele prikkels op. Niet gek dus dat je sneller overprikkeld kunt raken.
Het als HSP meer oppikken van subtiele prikkels kan misschien wat abstract klinken. Je kunt dit proces op verschillende manieren omschrijven, zoals:
Een groot oog voor detail hebben
Er vallen jou dingen op als HSP die andere ontgaan
Je ziet meteen dat er iets is met iemand
Je proeft de sfeer
Je merkt kleine veranderingen in de ruimte op
Etc..
De biologie achter overprikkeling: wat gebeurt er in je brein?
En eenmaal overprikkeld, en hoe langer hoe meer, kan je brein niet meer optimaal functioneren.
Wat er biologisch gebeurt, is dat je amygdala – het alarmcentrum in je brein dat angst en stress reguleert – overactief wordt. Tegelijkertijd raakt de prefrontale cortex, het deel van je brein dat zorgt voor logica en overzicht, juist een beetje 'offline'.
Zo kun je in overprikkelde staat vaak minder goed relativeren en kun je maar blijven piekeren. Je eigen gedachtes worden luider en ineens irriteer je je aan dingen waar je normaal gesproken geen last van hebt.
In een (langdurige) overprikkelde staat staan = stress. Daardoor kom je in een overlevingsstand die alles donkerder kleurt.
En veel stress betekent geen of weinig hertstel en ontspanning. Zo kan de wereld er door een overprikkelde bril echt anders uitzien.
En herstel je? Neem je rust? Dan zul je merken dat die bril weer wat zonniger kan worden. Je hoofd wordt weer rustiger en je brein krijgt dan dus ook weer de nodige ruimte om te kunnen functioneren.
Mede daarom benadruk ik vaak het belang van voldoende herstelmomenten nemen als HSP. Pauzes, even inchecken bij jezelf, tijd voor jezelf om te keuvelen.. en nog veel meer.
Niet omdat je zo weinig kunt hebben, maar omdat je altijd zoveel geeft.
Overprikkeling vs. onderprikkeling
Onderprikkeling, trouwens, kan dezelfde klachten geven. Het is heel waardevol en belangrijk om dit verschil bij jezelf te gaan leren kennen.
Wist je trouwens dat je ook tegelijk onderprikkeld en overprikkeld kunt zijn?
Dit zien we vaak bij hoogsensitieve mensen die ook een sterke drang hebben naar nieuwe ervaringen: de High Sensation Seeker (HSS). Daarover schrijf ik denk ik de volgende keer meer.
Samengevat zie ik in dit proces een typisch hoogsensitief brein. Namelijk een brein dat de neiging heeft om heel gedetailleerd en zorgvuldig te werken, om het heel goed te doen, een brein dat 3 stappen vooruit denkt en eigenlijk bijna geen ‘half werk’ kan leveren. Soms is het daarom ook zo moeilijk om je op één ding tegelijk te focussen.
Muziek trouwens, kan soms iets in één woord of zin of noot vatten. Ik vind dat de Dijk dat kan, maar over smaak valt natuurlijk niet te twisten, haha. Vind jij muziek soms ook zo treffend of herkenbaar of biedt het je troost?
En weet dus: je bent niet alleen en je hebt ook geen stoornis😉.
HSP blogs
In mijn HSP blogs probeer ik te variëren. Op deze pagina vind je een volledig overzicht.
Wil je lezen over een bepaald onderwerp of heb je vragen? Stuur me gerust een bericht.
Hi! Ik ben Kitty, HSP coach in Boskoop
Als HSP coach begeleid ik in mijn praktijk in Boskoop met veel liefde HSP’ers die vastlopen en vooral last hebben van hun hoogsensitiviteit. Denk aan HSP thema’s als overdenken, de lat erg hoog leggen, moeite met grenzen stellen en pleasen. Wil je meer ontdekken?
