De feestdagen en hoogsensitief zijn
Hoe ervaar jij de decembermaand? En waar heb jij deze maand eigenlijk het meest behoefte aan? Ik wens je een mooi 2026 en een ‘feestmaand’ zoals jij ‘m graag wilt! Hier krijg je 8 HSP tips voor de feestdagen.
Leestijd: 3 minuten
De feestdagen en alles daaromheen kunnen veel zijn en zeker wanneer je meer prikkels oppikt en deze diepgaand verwerkt en dus hoogsensitief (HSP) bent. Dit kan trouwens zowel positief als negatief veel zijn, maar of het leuke of niet leuke prikkels zijn: ze moeten allemaal verwerkt worden en daar kun je een beetje rekening mee houden.
Blijf lekker bij jezelf en laat je niet gek maken door de hele wereld. Bij jezelf blijven betekent trouwens niet dat je egoïstisch bent, integendeel.
HSP tips voor de feestdagen
1. Ga bij jezelf na hoe je het liefst de feestdagen (en alles daaromheen) doorbrengt
Neem hier de tijd voor en misschien is het dan ook fijn om eerst even uit je hoofd te komen. Dit kun je op allerlei manieren doen en doe vooral iets wat bij je past. Denk aan bewegen of even een spelletje doen.
2. Houd ruimte voor flexibiliteit
Ruimte kan lucht geven en geeft je ook letterlijk de ruimte om als HSP verwerkingstijd te nemen. Als je een hoogsensitief persoon bent, krijg je meer informatie binnen dat ook grondig verwerkt wordt in de hersenen. Het kost meer tijd om alles een plekje te geven. Bovendien is deze manier van informatieverwerking arbeidsintensief en kost het veel energie. Jezelf tijd gunnen is daarom nodig en een goed idee.
3. Hou jezelf in de gaten
Merk je dat je sneller geïrriteerd raakt? Wordt het een beetje chaos in je hoofd? Krijg je het warm? Geen zin? Moet je veel huilen? Dit zijn signalen dat je mogelijk richting overprikkeling gaat. Hoe eerder je jouw signalen herkent, hoe eerder je ook op deze signalen kunt anticiperen. Ga na – bijvoorbeeld op twee vaste momenten per dag om te oefenen- wat jij bij jezelf opmerkt in je gedrag, in je hoofd en in wat je voelt. Dit helpt om op tijd te begrenzen.
4. Tijd voor jezelf
Voel jij veel verwachtingen? En de druk daaraan te moeten voldoen? Des te belangrijker om tijd voor jezelf te plannen. Je maakt hiermee ruimte om voor jezelf te zorgen, te herstellen, op te laden en stil te staan bij vragen als wat jij eigenlijk zelf wilt en nodig hebt. Tijd voor jezelf nemen is geen luxe, maar noodzakelijk.
5. Manage verwachtingen
Dat je tijdens de feestdagen ook voor jezelf kiest betekent niet dat je egoïstisch bent, integendeel. Hoe beter jij voor jezelf zorgt, hoe beter je er ook voor de ander kunt zijn.
Nadat tijd hebt genomen voor jezelf, kun je mogelijk ook beter voor jezelf bepalen waar je wel of geen behoefte aan hebt en wat je nodig hebt om je oké te voelen. Daarmee kun je verwachtingen managen en dat kan rust en duidelijkheid opleveren. Als je eenmaal je behoefte of grens deelt, blijf dan niet beargumenteren en schaven.
6. Neem je agenda door
Hoe staat alles gepland? Wat moet er allemaal geregeld worden? Heb je een overzicht? En misschien kun je wat aanpassen, delegeren of schrappen.
7. Kies kleding waar jij je goed in voelt en wat bij je past
Neem de tijd om dit uit te zoeken en te bedenken. Dit kan rust geven. Je kunt als je hoogsensitief bent een gevoelige huid hebben en je kunt gevoeliger zijn voor sensorische prikkels als naadjes, bepaalde stoffen, labels of iets wat te strak zit. Gun het jezelf dan ook om het je comfortabel te maken want dan word je minder afgeleid en heb je minder kans op overprikkeling. Dit hoeft trouwens niet te gelden voor iedere HSP. Zo zijn ook sommige HSP’s gevoelig voor harde geluiden en andere weer niet. Het ‘sensorisch niveau’ verschilt.
8. Reflecteer over het afgelopen jaar
Neem tijd om stil te staan. Wat ging boven verwachting? Ging het zoals je wilt? Hoe heb je het ervaren? En wat zou je graag anders willen?
“De diepgaande informatieverwerking bij een hoogsensitief persoon is topsport.”
Stress
De hoeveelheid stress en spanning die je ervaart, heeft invloed op hoeveel en hoe je prikkels ervaart. Dit verklaart dat je het op het ene moment wel iets kunt hebben en het andere moment niet. Hoe meer er speelt, hoe meer er ook verwerkt moet worden - en hoe minder breincapaciteit er overblijft. Daarom adviseer ik zo vaak om voldoende herstel-en verwerkingstijd te nemen wanneer je hoogsensitief bent. Juist omdat je zoveel te verwerken krijgt. Er komt simpelweg veel meer informatie binnen waar heel veel mee gedaan wordt. Dat kan je veel opleveren, maar kost ook veel tijd en energie.
Hoe minder belastbaar je bent en dus minder breincapaciteit over hebt, hoe meer prikkels je te verwerken krijgt. Dit kan resulteren in soort ‘error'. Ook de mate waarin je beïnvloed wordt door andermans humeur kan hiermee samenhangen.
“De hoeveelheid spanning en stress die je ervaart, heeft invloed op hoeveel en hoe je prikkels ervaart.”
Intens genieten als HSP
Geniet jij vooral van deze decembermaand met feestdagen? Dat kan natuurlijk ook en is alleen maar fijn. Bovendien kunnen genieten en het (te) veel vinden ook samengaan. Soms worden vooral de lasten en uitdagingen belicht die bij hoogsensitiviteit kunnen voorkomen. Maar door de diepgaande breinwerking werkt het intens ervaren dat bij hoogsensitiviteit hoort ook de andere kant op: je kunt intens genieten.
Dit kun je extra in je voordeel laten werken door in te zetten op de dingen (bijvoorbeeld je zintuigen- denk eens aan muziek, lekkere geuren, kunst of de natuur, maar ook sociale contacten) waar jij veel van geniet of energie uithaalt.
Juist door in te zetten op de dingen waar je energie van krijgt — en tijd voor jezelf te nemen — word je veerkrachtiger, en daar heeft iedereen baat bij.
“Juist door in te zetten op de dingen waar je energie van krijgt — en tijd voor jezelf te nemen — word je veerkrachtiger, en daar heeft iedereen baat bij.”
Omgevingsgevoeligheid
Bij hoogsensitiviteit is er sprake van differential susceptibility zoals dat in de wetenschap wordt genoemd. Dit betekent in de volksmond ‘omgevingsgevoelig’ en betekent dat je als HSP meer last hebt van een negatieve omgeving, maar ook meer profijt hebt van een positieve omgeving.
Dit toont het belang aan van bijvoorbeeld een begripvolle omgeving en hoezeer je als HSP ook gefocust bent op de ander en je omgeving. Misschien herken je wel dat je automatisch bezig bent met aanpassen aan de ander (al in de kleinste dingen als toonhoogte en woordkeuze), doen wat de ander fijn vindt en sta je gewoon niet zo vaak stil bij jezelf. Gezond egoïsme en daarmee bijvoorbeeld je eigen grenzen aanvoelen en stellen is iets wat een deel van de HSP’s niet geleerd heeft.
Je hebt invloed op jezelf en dan eigenlijk ook alleen maar in wat je doet en je hebt maar zeer weinig invloed op anderen. Zet daarom voor je eigen welzijn in op de mensen waar jij energie van krijgt en waarbij jij je veilig voelt.
Ja, je bent als hoogsensitief persoon gevoelig voor prikkels. Dit betekent alleen niet dat je standaard overprikkeld bent. Dat is echt een misverstand. In dit artikel lees je meer over prikkels en hoogsensitief zijn. Feestdagen en hoogsensitief zijn
Als je hoogsensitief bent, pikt je zenuwstelsel meer prikkels op. Die prikkels -ofwel stukjes informatie- worden in het hoogsensitieve brein uiterst grondig verwerkt. We noemen dit vaak een diepgaande en complexe informatieverwerking. Zo worden er meer verbindingen gelegd.
Er gebeuren bij een hoogsensitief persoon dus in de kern twee dingen:
Er wordt meer informatie opgepikt (prikkels en dan met name vaak subtiele dingen). Dit zijn sensorische prikkels als wat je ziet, hoort, voelt, proeft en ruikt, maar ook sociale prikkels als stemmingen, emoties en verwachtingen. Daar komen je eigen prikkels bij zoals je gedachtes en gevoelens én je lichamelijke signalen als pijn en irritatie.
Informatie wordt diepgaand verwerkt in de hersenen
De veelheid aan prikkels + diepgaande verwerking maakt je als HSP gevoeliger voor overprikkeling en vermoeidheid. En een maand als december zit vaak wel een beetje vol met prikkels. Niet alleen met kerstmuziek, lampjes en versieringen, maar ook met sociale activiteiten en verwachtingen.
Gelukkig kun je best veel doen om overprikkeling te voorkomen of om snel te herstellen. Misschien kunnen mijn tips je een beetje helpen en schroom niet om vragen te stellen.
Zoals ik hierboven al schrijf ben je als HSP van nature gericht op de ander. HSP’s worden ook wel kameleons genoemd en zijn goed in (onbewust) aanpassen aan de ander, kunnen zich gemakkelijk inleven en meeleven, begrip tonen, loyaal zijn en aanvoelen wat de ander voelt of nodig heeft of zelfs emoties overnemen. Daar komt bij kijken dat hoogsensitieve personen vaak een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben.
Allemaal mooie eigenschappen, maar mogelijk ook ingrediënten om jezelf en en je eigen welzijn gemakkelijk weg te cijferen en juist zo’n drukke decembermaand kan zich ervoor lenen om jezelf te vergeten.
Zoals je hebt kunnen lezen zorgt deze manier van informatieverwerking voor een aantal gedragskenmerken. Hoogsensitiviteit wordt in de wetenschap gezien als persoonlijkheidseigenschap. Meer over HSP kenmerken lees je hier. En hier over mogelijke HSP lasten en uitdagingen. Een mooi 2026 gewenst!
En een ‘feestmaand’ zoals jij ‘m graag wilt
HSP coach Kitty
*Met hooggevoeligheid, hoogsensitiviteit en HSP bedoelen we in Nederland hetzelfde
Meer weten?
Neem gerust contact op of kijk eens rond op mijn website en lees meer over hoogsensitiviteit of HSP coaching.
